Bycie rodzicem to podróż pełna cudownych momentów, ale także wyzwań, które potrafią zaskoczyć każdego. Jednym z bardziej intrygujących etapów rozwoju dziecka są tzw. skoki rozwojowe – chwile, w których maluchy w krótkim czasie przechodzą znaczące zmiany w rozwoju fizycznym i umysłowym. Czym dokładnie są skoki rozwojowe i jakie występują u maluszków?
Co to jest skok rozwojowy?
Pierwszą definicję skoków rozwojowych stworzyli w 1992 roku Frans Plooij – biolog behawioralny oraz jego żona Hetty van de Rijt – psycholog i antropolog. Małżeństwo badało rozwój 18 niemowląt w wieku od 3 tygodni do 14 miesięcy i odkryło, że nowe umiejętności psychomotoryczne pojawiają się u dzieci skokowo.
Skoki te są związane z intensywnym rozwojem układu nerwowego, który u niemowląt tworzy ogromną liczbę nowych połączeń nerwowych. Te połączenia umożliwiają dziecku coraz lepsze odbieranie i przetwarzanie bodźców.
Jak rozpoznać skok rozwojowy u własnego dziecka? Poznaj objawy
Objawy skoku rozwojowego, które mogą zaobserwować rodzice, to m.in.:
- brak apetytu,
- drażliwość,
- frustracja,
- mniejsza aktywność,
- płaczliwość,
- trudności z zasypianiem,
- większa potrzeba kontaktu fizycznego z rodzicem.
Kalendarz skoków rozwojowych u niemowląt – kiedy można się ich spodziewać?
Dziecko przechodzi 7 skoków rozwojowych w pierwszym roku życia. Zazwyczaj zaczynają się one około 4-5 tygodnia życia i trwają do około 46. tygodnia. Warto jednak pamiętać, że każdy maluch rozwija się w swoim tempie, a granice tych skoków są płynne. Skoki rozwojowe mogą trwać od kilku dni do kilku tygodni.
Pierwszy skok rozwojowy (4-5 tydzień życia)
Zmysły dziecka zaczynają odbierać bodźce intensywniej. Maluch dostrzega ostrzejsze obrazy, co może wywołać u niego niepokój. Dziecko staje się bardziej aktywne, uśmiecha się, a na jego twarzy pojawiają się pierwsze prawdziwe łzy. Zaczyna też reagować na dźwięki, zapachy i dotyk.
Drugi skok rozwojowy (7-9 tydzień życia)
Dziecko zaczyna kojarzyć wzorce i rozumieć powtarzalność czynności. Zauważa, że pewne zdarzenia są ze sobą powiązane. Maluch staje się bardziej świadomy otoczenia, podnosi główkę, rozpoznaje twarze najbliższych, zaczyna też wydawać pierwsze dźwięki.
Trzeci skok rozwojowy (10-12 tydzień życia)
Maluszek zaczyna zwracać uwagę na szczegóły – dostrzega różnice w głosie mamy i taty, a także reaguje na zmiany intensywności światła. Uczy się koordynacji wzroku i ruchów, chwyta zabawki, odpycha się nóżkami, a leżąc na brzuchu, próbuje podpierać się na przedramionach.
Czwarty skok rozwojowy (14-19 tydzień życia)
W tym okresie dziecko zaczyna rozumieć proste zależności. Przekłada po raz pierwszy przedmioty z jednej rączki do drugiej, przekręca się z pleców na brzuch i odwrotnie, a także łączy pierwsze dźwięki.
Piąty skok rozwojowy (22-26 tydzień życia)
Dziecko zaczyna dostrzegać odległości między przedmiotami, co umożliwia mu bardziej precyzyjne ruchy. Może pojawić się u niego lęk separacyjny, związany z obawą przed utratą kontaktu z rodzicem. W tym czasie maluch podejmuje też próby siadania.
Szósty skok rozwojowy (40. tydzień życia)
Około 9-10 miesiąca życia dziecko zaczyna rozpoznawać kształty i kategorie przedmiotów. Jest to czas intensywnego rozwoju emocjonalnego. Zaczyna również stawać przy meblach i wykazuje większą inicjatywę w zabawie.
Siódmy skok rozwojowy (46. tydzień życia)
Około 11. miesiąca życia maluszek zaczyna układać klocki, dostrzega sekwencje zachowań i podejmuje próby rysowania. Może to być także moment, w którym dziecko stawia pierwsze kroki, wspina się, schodzi z kanapy tyłem i naśladuje gesty dorosłych.Skoki rozwojowe nie kończą się na pierwszym roku życia. W drugim roku maluch zdobywa nowe umiejętności, takie jak chodzenie, wykonywanie prostych poleceń czy budowanie krótkich zdań. Szczególnym okresem jest czas między 18. a 24. miesiącem, kiedy pojawia się bunt dwulatka – naturalna faza testowania granic i manifestowania niezależności.
